๒๗ มี.ค. ๔๔
อัธยา โกมลกาญจน
ผู้แต่งเรื่องเอมมาคือ เจน ออสเตน (Jane Austen:1775-1817) นักแต่งนวนิยายชาวอังกฤษผู้มีชื่อเสียงมากคนหนึ่ง
เป็นที่น่าสังเกตว่าเรื่องของนักประพันธ์ท่านนี้ มักจะแฝงเรื่องความสนุกรื่นเริงในสังคมของสุภาพชนอังกฤษในเวลานั้น
คนอ่านจะได้รับอรรถรส จากการสอดแทรกทัศนะที่แหลมคม เมื่อบรรยายถึงอุปนิสัย และสภาพสังคมร่วมสมัย ทัศนะเหล่านี้จะมีในงานเด่นๆ
ของเธอหลายเล่ม เช่น Sense and Sensibility, Pride and Prejudice, Mansfield Park, Pursuasion และใน Emma ที่เรากำลังจะเล่าถึงย่อๆ
นี้จะมี เค้าโครงเรื่องเป็นละครลังคมกึ่งสุข (Social comedy) กำหนดเวลาท้องเรื่องในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ที่เมืองเซอเรย์ (Surrey)
ในประเทศอังกฤษ พิมพ์ครั้งแรกในค.ศ.1816
คนที่อ่านเรื่องของเจน ออสเตนที่อยู่ในวัยหนุ่มสาว ส่วนใหญ่มักจะมีใจคล้อยตามความน่ารักของตัวเอก
หรืออาจจะเห็นขันในบางตอนที่รู้สึกว่าตัวละครจะรุ่มร่ามวุ่นวายในเรื่องไม่เป็นเรื่อง
แต่สำหรับคนที่มีอายุมากหน่อย อาจจะไม่ชอบใจนักว่าความวุ่นวาย และความรุ่มร่ามนั้นเกิดขึ้น
โดยไม่จำเป็น เนื้อเรื่องก็จะไม่มีอะไรมาก นอกจากการเดินเรื่องของตัวละครไปสู่ตอนจบว่าแต่ละคนได้แต่งงานกับคู่ที่เหมาะสม
โดยเฉพาะเรื่องเอมมา เป็นเรื่องความยุ่งยากสับสนกว่าที่คู่รักจะได้แต่งงานกันในตอนจบเท่านั้นเอง เนื้อเรื่อง
 |
เอมมา วูดเฮาส์ (Emma Woodhouse) แห่งฮาร์ทฟิลด์ (Hartfield)
เป็นสาวน้อยที่สวย ฉลาดร่ำรวย และมีนิสัยดี
แต่คงจะมีเพื่อนน้อยไปหน่อย จึงเมื่อนางสาวเทย์เลอร์ (Miss Taylor)
ผู้เป็นทั้งเพื่อน และเป็นพี่เลี้ยงมาก่อนเกิดตัดสินใจ
แต่งงานกับพ่อหม้ายชื่อนายเวสตัน (Weston)
ที่มีความเหมาะสมกันมาก เอมมานั้น ทั้ง ๆ ที่แสนเสียดายเพื่อนรัก
ก็ไม่อาจคัดค้านได้ เธอจำเป็นต้องหักใจ อันที่จริงก็คือตัองหักใจเธอเอง
และบอกให้บิดาของเธอที่เอ็นดูเพื่อนของลูกคนนี้พลอยต้องหักใจไปด้วย
เธอ และบิดาดูเหมือนกับจะต้องถูกทอดทิ้งให้อยู่ตามลำพัง
เพราะคงจะไม่คิดหาคนอื่นมาอยู่ด้วยอีก
|
|
อย่างไรก็ตาม ครอบครัววูดเฮาส์นั้นเป็นครอบครัวใหญ่ในหมู่บ้านไฮเบอรี (Highbury)
ยังมีสาวใหญ่หลายคนที่พร้อมจะแต่งงานกับนายวูดเฮาส์ เพียงแต่ไม่มีสาวน้อยคนไหนที่เอมมาพอใจ
ถึงกับจะเลือกมาเป็นเพื่อนรักของเธอได้อีกง่ายๆ จนวันหนึ่งเธอได้พบสตรีสาวน้อยคนนี้คือแฮเรียต สมิท (Harriet Smith)
สาวอายุ17 ปี ที่สวยสดใสพอตัวและที่สำคัญคือ สาวน้อยผู้นี้ชื่นชมเอมมาเสียเหลือล้น
จนอาจจะทำทุกสิ่งทุกอย่างที่เอมมาต้องการได้ | |
แต่แฮเรียตเป็นสตรีที่มีกำเนิดค่อนข้างลึกลับคิอไม่รู้แน่ว่าผู้ใดเป็นบิดา
เอมมาสังหรณ์ว่าแฮเรียตอาจเป็นลูกสาวของคนสำคัญที่ไม่ต้องการเปิดเผยตัว
ดังนั้นแฮเรียตจึงไม่เหมาสมที่จะใช้ชีวิตธรรมดาๆ อย่างที่เป็นอยู่
เอมมายุให้แฮเรียตเลิกเกี่ยวข้องกับครอบครัวมาร์ติน ซึ่งแม้จะเป็นครอบครัวที่ดี แต่ก็มีฐานะทั่วไปค่อนข้างยากจน โรเบิร์ต มาร์ติน
จึงไม่เหมาะที่จะแต่งงานกับแฮเรียต คนที่เอมมาเห็นว่าเหมาะสมกับแฮเรียตมากกว่าคือ
นายเอลตัน (Elton) นักบวชหนุ่มซึ่งเอมมาเข้าใจว่าเขาหลงรักแฮเรียต
เอมมาตั้งใจทำหน้าที่เป็นแม่สื่อให้สองคนนี้อย่างเต็มที่ หลายคนไม่เห็นด้วยกับเอมมาที่จะเข้าไปยุ่งเกี่ยวกับเรื่องของคนอื่น
หนึ่งในคนกลุ่มนี้คือนายไนท์ลีย์ (Knightley) ผู้เป็นน้องชายของพี่เขยของเอมมาเอง
เขาพยายามบอกเอมมาว่าเธอเข้าใจผิด และพยายามบอกให้ทั้งเอมมา และแฮเรียตเปลี่ยนความคิดเรื่องนายเอลตัน
แต่ความพยายามของคนอื่น ที่จะช่วยให้เอมมากับแฮเรียตทำในสิ่งที่ถูกต้องก็ล้มเหลวเมื่อโรเบิร์ต มาร์ติน
ขอแต่งงานกับแฮเรียต แฮเรียตเชื่อเอมมา เธอจึงปฎิเสธการแต่งงานกับมาร์ตินโดยไม่ฟังเสียงคนอื่นๆ
เหล่านั้น เอมมายังคงพยายามอยู่ต่อไป ที่จะย้ำกับแฮเรียตว่าเอลตันเท่านั้นที่เหมาะสมกับแฮเรียต
แต่แล้วเอมมาก็ต้องตื่นจากความฝันอย่างน่าตระหนก เมื่อนายเอลตันกลับขอให้เธอแต่งงานกับเขาไม่ใช่แฮเรียต
ทั้งนี้เพราะการที่เอมมาพยายามติดต่อกับนายเอลตันตลอดมา เพื่อให้เอลตันชอบพอกับแฮเรียตนั้น
นายเอลตันกลับคิดว่าเป็นเรื่องที่เอมมาพอใจเขาเอง และนายเอลตันกำลังจะสนองความต้องการของเอมมา ด้วยการแต่งงานกับเธอ
เรื่องจึงกลับตาลปัตรไปอย่างไม่คาดฝัน
นอกจากนี้ความวุ่นวายของเอมมายังนำไปสู่ความวุ่นวายอีกเรื่องหนึ่ง เมื่อนายแฟรงค์ เชอร์ชิล (Frank Churchill)
ผู้เป็นบุตรชายของนายเวสตันกับภรรยาคนแรก และใช้นามสกุลตามมารดา
ได้ให้สัญญากับพ่อมาเป็นเดือนว่าจะเดินทางมาดูแม่เลี้ยงคนใหม่กลับขอเลื่อนวันนัดไปอีก
การกระทำของนายแฟรงค์ถูกนายไนท์ลีย์วิจารณ
ว่าเป็นการกระทำของคนไม่มีมรรยาทเพราะนายแฟรงค์ไม่ได้รู้จักเกรงใจบิดาของตนเลย
แต่เอมมาเถียงว่าความคิดของนายไนท์ลีย์ไม่ถูกต้องทั้งๆ ที่ในใจเธอแล้วก็เห็นด้วยกับนายไนท์ลีย์
เธอตอบตัวเองไม่ได้ว่าทำไมต้องเถียงเขานายไนท์ลีย์
แต่เธอก็ตอบตัวเองไม่ได้ว่าทำไมต้องเถียงเขา
เรื่องราวดำเนินต่อมาเมื่อนางสาวเจน แฟร์แฟกซ์ (Jane Fairfax) หลานสาวของนางสาวเยทส์ (Bates)
ปากตำแยที่ไม่ชอบเอมมาเลย ทั้งสองเกิดกระทบกระทั่งกันเมื่อนายแฟรงค์ เกิดตัดสินใจเดินทางมาเยี่ยมบิดา และได้พบแม่เลี้ยงคนใหม่
เอมมาพบว่าแฟรงค์นั้นเป็นหนุ่มรูปงาม และเจ้าชู้เพราะเขาจะมาวูดเฮาส์บ่อยๆ พอๆกั
บที่บ้านตระกูลเบทส์เพราะเคยรู้จักกับนางสาวเจนมาก่อน แต่เอมมาเองก็รู้ว่าเธอมีภาษีกว่าเจน
และนายเวสตันน่าจะพอใจได้เธอเป็นลูกสะไภ้ของเขามากกว่าเจนแน่ๆ
ระหว่างนี้เองที่ปรากฎว่าเจนได้รับเปียโนเป็นของขวัญจากผู้ไม่ประสงค์ออกนาม
เอมมาสงสัยว่าผู้ที่ส่งของขวัญไปคือนายไนท์ลีย์ เพราะนางเวสตันบอกเอมมาว่าดูท่านายไนท์ลีย์จะสนใจเจน
เอมมารู้สึกว่าเธอคงทนเห็นนายไนท์ลีย์แต่งงานกับเจนไม่ได้แน่ จึงแอบดูพฤติกรรมของทั้งสองคน
และเธอก็พบว่าทั้งสองคนไม่ได้ติดต่อกันเชิงชู้สาว แต่เป็นเพียงไมตรีจิตต่อกันเท่านั้น
ฝ่ายแฟรงค์ ก็ถึงกำหนดที่จะต้องกลับไปอย่างไม่ค่อยเต็มใจนัก เขาพยายามบอกเอมมาว่าเขามีเรื่องสำคัญที่จะบอกเธอ
แต่เอมมาคิดว่าเขาจะบอกรักเธอ ซึ่งเธอยังไม่อยากรับฟัง และก็ไม่อยากจะตัดรอนเขาด้วย
เธอจึงเฉยเสีย เป็นเวลาเดียวกับที่นายเอลตันเตรียมประกาศแต่งงานกับสตรีนางหนึ่ง
ที่ค่อนข้างจะมีจริตจะก้านเลียนแบบผู้ดี ฝ่ายแฮเรียตที่เคยถูกชักนำให้รักกับนายเอลตันก็วางเฉย
ไม่ได้แสดงออกมาว่าเธอรู้สึกอย่างไร ซ้ำเมื่อไปในงานเลี้ยงยังได้พบความหยาบคายของนายเอลตัน
ที่ปฏิเสธไม่ยอมเต้นรำกับเธอ มีแต่นายไนท์ลีย์ที่ไม่ค่อยชอบเต้นรำกลับอาสามาเป็นคู่เต้นด้วย
ทำให้แฮเรียตเห็นใจ และเริ่มคิดถึงเขาแทนการคิดถึงนายเอลตัน |
 |
| |
เอมมานั้นยังไม่หยุดคิดเรื่องของแฮเรียต คราวนี้เธอคิดจับคู่แฮเรียตกับแฟรงค์
แต่ยังไม่ได้ลงมือกระทำการอย่างใด เรื่องก็กลับยุ่งขึ้นเมื่อนางเวสตันคิดว่านายไนท์ลีย์เริ่มสนใจเจน
ขณะที่นายไนท์ลีย์แอบรู้มาว่าเจนกับแฟรงค์รักกัน และแอบหมั้นกันมาตั้งแต่เดือนตุลาคม ทั้งนาย
และนางเวสตันเริ่มวิตกว่าเอมมาจะเสียใจเพราะคิดว่าแฟรงค์รักเธอ แต่แล้วทั้งสองก็โล่งใจเมื่อรู้จากเอมมาว่าครั้งแรกเธอก็สนใจแฟรงค์เหมือนกัน
แต่เธอถือว่าเรื่องนั้นผ่านพ้นไปแล้ว เรื่องที่จะต้องกังวลแทน กลับเป็นเรื่องที่เธอเกรงว่าแฮเรียตจะเชื่อคำชักชวนของเธอให้ชอบแฟรงค์
ถ้ารู้ว่าแฟรงค์หมั้นแล้ว แฮเรียตอาจจะเสียใจมากก็ได้ และขณะที่เธอกังวล และหาทางแก้ไขอยู่นั้น
เธอกลับต้องรับรู้เรื่องใหม่อีกคือ เรื่องคนที่แฮเรียตสนใจนั้นไม่ใช่แฟรงค์แต่เป็นนายไนท์ลีย์
แฮเรียตบอกเอมมาว่านายไนท์ลีย์ก็คงจะชอบเธอด้วย
น่าแปลกที่คำสารภาพของแฮเรียตว่าชอบนายไนท์ลีย์ แทนที่จะทำความพอใจให้เอมมา
เธอกลับต้องตกใจเมื่อรู้ว่าแท้จริงแล้วเธอเองก็รักนายไนท์ลีย์ เธอรู้ด้วยว่านายไนท์ลีย์ก็ชอบเธอ
ทำให้เอมมาไม่อยากพบหน้าแฮเรียตอีก ยิ่งต่อมานายไนท์ลีย์ได้ขอให้เธอแต่งงานกับเขา
เอมมาก็ยิ่งว้าวุ่นถึงสองเรื่องคือกลัวว่าบิดาจะไม่เห็นด้วย และเกรงว่าแฮเรียตจะเสียใจ
ในที่สุดเอมมาก็แก้ปัญหาข้อแรกตกลง โดยการตกลงกับนายวูดเฮาส์ว่าเธอจะอยู่ที่ฮาร์ทฟิลด์ตลอดไป
หลังจากที่แต่งงานกับนายไนท์ลีย์แล้ว ส่วนแฮเรียตนั้นนายไนท์ลีย์พยายามเอาใจเธอมาตั้งแต่ต้น
ก็เพราะต้องการให้แฮเรียตแต่งงานกับโรเบิร์ต มาร์ติน ข่าวนี้ทำให้เอมมาดีใจที่อนาคตของแฮเรียตจะปลอดภัยกับสามีที่ดี
และตัวเธอเองก็จะได้แต่งงานกับคนที่เธอรัก เรื่องนี้จึงจบลงด้วยการแต่งงานของหนุ่มสาวทุกคู่ที่ไม่ผิดฝาผิดตัว และไม่มีใครผิดหวัง
คงจะอธิบายเรื่องจิตใจคนว่าไม่มีใครสามารถบังคับใจใครได้
ยิ่งเป็นเรื่องของความรักด้วยแล้ว ยิ่งเป็นเรื่องที่นอกเหนือจากการ
จัดสรรของบุคคลใดโดยสิ้นเชิง