๑๒ มิ.ย. ๔๔
อัธยา โกมลกาญจน
ผู้แต่งนวนิยายเรื่องนี้คือ Thornton Wilder (1897- 1975)
พลอตเรื่องเป็น Historical chronicle เมื่อประมาณ 45B.C.
ในอาณาจักรโรมันโบราณ พิมพ์ครั้งแรกใน ค.ศ.1948
โดยทั่วไปแล้วทอร์นตันเป็นนักประพันธ์ชาวอเมริกัน
ที่มีแนวการเขียนเน้นความเชื่อมั่นในความเป็นสากลของประสบการณ์มนุษย์
เขาได้รับรางวัลพูลิตเซอร์จากเรื่องThe Bridge of San Luis Rey (1927)
และบทละครเรื่อง Our Town (1938)
วัน Ides of March คือวันที่ 15 มีนาคม
ในปฏิทินโรมันได้เกิดเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์ที่เป็นเรื่องจริงคือ
การที่ซีซาร์ถูกลอบสังหารใน ปี 45B.C.
ซึ่งนักประพันธ์ที่จะเขียนเรื่องจริงที่ทุกคนรู้แล้ว
และสามารถทำให้หนังสือเล่มนั้นเป็นหนังสือขายดีได้1. มีสไตล์การเขียนที่น่าสนใจและดึงดูดใจ2. เรื่องที่เล่าเป็นเรื่องที่น่าสนใจและน่าประทับใจจนคนอยากจะอ่านแล้วอ่านอีก
เมื่อได้อ่านเรื่อง The Ides of March
แล้วผู้อ่านสรุปได้เลยว่า
ธอร์นตันมีความสามารถทำได้ทั้งสองประการ
เขาได้บรรยายถึงเรื่องราวในเดือนสุดท้ายของชีวิตของซีซาร์
ไว้อย่างที่ผู้อ่านจะสามารถสัมผัสความอบอุ่น
และความรู้สึกลึกซึ้ง
ที่ดูเหมือนจะได้มีส่วนร้อยเรียงจากจดหมาย
และเอกสารหลายฉบับเป็นพลอตเรื่อง
และรายละเอียดที่นำผู้ชมไปสู่อารมณ์หดหู่ถึงที่สุด
เมื่อปลายดาบของบรรดาซีเนเตอร์โรมันแทงทะลุทะลวงร่างของเอกบุรุษเช่นจูเลียส ซีซาร์เนื้อเรื่องย่อ
|
มีบุคคลหลายกลุ่มต้องการสังหารซีซาร์
กลุ่มที่ดูจะมีความมุ่งมาดที่สุดก็คงจะเป็นซีเนเตอร์
ที่ไม่ต้องการสูญเสียอำนาจ
ถ้าหากซีซาร์เกิดจะต้องการเปลี่ยนการปกครองจากสาธารณรัฐเป็นระบอบกษัตริย์
พวกซีเนเตอร์เหล่านี้จะใช้วาทะเกลี้ยกล่อมให้ชาวโรมันเกลียดชัง
ระบอบกษัตริย์โดยอ้างว่าระบอบนี้เป็นระบอบการปกครองของคนต่างชาติ
ทั้งนี้เพราะโรมันนั้นเริ่มการถูกปกครองโดยอีทรัสกัน (Etruscans)
ที่ไม่ได้ถือว่าเป็นชาวโรมัน ต่อมาโรมันได้รับสิทธิ์ปกครองตนเองโดยขับไล่พวกอีทรัสกันออกไป
ระบอบกษัตริย์ของอีทรัสกันถูกเปลี่ยนมาเป็น |
 |
| สาธารณรัฐ สงครามกลางเมือง (Roman Revolution 133-33 B.C.) เริ่มเกิดขึ้นหลังจากนั้น เนื่องจากการแย่งชิงอำนาจระหว่างสมาชิกสภาประชาชนกับสภาซีเนท ในที่สุดซีซาร์มีอำนาจขึ้นมาในฐานะเป็นประมุขคือ เป็นกงสุลสิบปี และต่อมาเลื่อนเป็นกงสุลตลอดชีวิต ต่อมามีแนวโน้มที่จะสถาปนาระบอบกษัตริย์ขึ้นมาอีก พวกซีเนเตอร์ไม่พอใจ และเริ่มมีความคิดที่จะสังหารซีซาร์เพื่อรักษาอำนาจของพวกตนไว้ ผู้ที่ต้องการสังหารซีซาร์ยังมีกลุ่มอำนาจอื่นๆ อีกคือพวกชนชั้นสูงที่ไม่พอใจนโยบายการให้สิทธิ์พลเมืองเพิ่มขึ้นของซีซาร์ ทำให้ชาติสกุลที่เคยได้เปรียบในสังคมต้องสูญเสียผลประโยชน์ มองดูแล้วน่าจะไม่ใช่เรื่องง่ายเลยที่ซีซาร์จะสามารถเอาตัวรอดได้ ในแต่ละวันจะมีผู้นำใหม่ๆ พยายามปลุกระดมประชาชนในที่ต่างๆ ให้จงเกลียดจงชังเขา และหลายคนนั้นก็คือเพื่อนของซีซาร์เอง บางคนก็เป็นญาติ บางคนก็เป็นคนทะเยอทะยาน คนเหล่านี้ต่างก็ลงความเห็นว่าโรมกำลังตกต่ำภายใต้การปกครองของซีซาร์ และคนทั้งหลายจะต้องช่วยกันปลดปล่อยกรุงโรมให้ได้ | |
|
ประชากรส่วนใหญ่รักซีซาร์เพราะซีซาร์ให้สิทธิในความเป็นพลเมือง (citizens)
และในขณะนั้นประชาชนก็ต้องการผู้ปกครองที่มีอำนาจ
พอที่จะยุติการแก่งแย่งแข่งดีกันในหมู่นักการเมือง และชนชั้นสูง
นอกจากนี้ยังควรเป็นผู้ที่สามารถตัดสินใจแทนพวกเขาได้
แม้ว่าจะต้องถูกลิดรอนสิทธิส่วนตัวไปบ้างก็ตาม
การเป็นที่รักของประชาชนจึงกลับเป็นว่าซีซาร์ต้องเป็นศัตรูกับซีเนเตอร์
และชนชั้นสูงที่ฉ้อฉล ซีซาร์รู้ว่าวันหนึ่งเขาอาจจะถูกลอบสังหาร
แต่เขาก็ยินดีที่จะถูกฆ่าโดยคนที่แสดงว่ารักกรุงโรมอย่างแท้จริง
ศัตรูคนหนึ่งของซีซาร์คือ มารดาของ Marcus Brutus
ผู้ต้องการให้ลูกชายของนางได้เป็นผู้นำแทนซีซาร์
หลายคนเข้าใจว่าบรูตุสเป็นลูกนอกกฎหมายของซีซาร์
แต่ไม่มีใครพิสูจน์ได้ บรูตุสเองก็แสดงความจงรักภักดีต่อซีซาร์มาโดยตลอด
แต่ในที่สุดเขาก็เริ่มหวั่นไหวเพราะเชื่อคำยุยงของมารดา
ศัตรูซึ่งหน้าของซีซาร์อีกคนหนึ่งคือ Clodia Pulcher
หญิงที่มีกำเนิดสูงศักดิ์ ร่ำรวย และมีความสวยเป็นเลิศ
แต่ความที่เธอเป็นหญิงที่มีความทะเยอทะยานมากทำให้เธอมีชื่อเสียงไม่ดีนัก
จนมีผู้นำชื่อของเธอไปขีดเขียนเลอะเทอะบนกำแพงพร้อมเขียนถ้อยคำหยาบคายไว้ด้วย
เธอมีผู้ช่วยเหลือคือพี่ชายของเธอเอง
และนักประพันธ์ที่มีชื่อเสียงมากในกรุงโรมคือ Catullus
ผู้หลงรักคลอเดียอย่างหัวปักหัวปำ
คลอเดียไม่ได้ใยดีคาตุลลุสเลยแต่ชายหนุ่มก็ไม่ย่อท้อ
และยังคงซื่อสัตย์ต่อเธอเสมอ
เหตุแห่งความเกลียดชังซีซาร์หลายเรื่องถูกนำมาประมวล
เป็นเงื่อนเวลาที่จะหาทางจัดการกับซีซาร์เมื่อมีโอกาส
พอดีได้มีการเตรียมการรับเสด็จพระนางคลีโอพัตรา
พระราชินีแห่งอียิปต์ ซึ่งก็เป็นพระราชินีผู้อื้อฉาว
และทุกคนในโรมก็รู้ดีว่าพระนางนั้นหว่านเสน่ห์ จนซีซาร์ต้องแอบปลอมพระองค์ไปหานางบ่อยๆ
คนที่ไม่พอใจที่สุดแต่ก็ต้องเฉยอยู่คือพระนาง Pompeia ชายาของซีซาร์ | |
ครั้งหนึ่งที่ซีซาร์ลอบไปหาพระนางคลีโอพัตรา
ซีซาร์ก็เกือบถูกลอบสังหารโดยไม่รู้ว่าพระนางคลีโอพัตรามีส่วนรู้เห็นแผนการณ์นั้นด้วย
หรือไม่ เพราะซีซาร์เองก็สังเกตเห็นว่า เมื่อพระนางคลัโอพัตราได้พบ Marc Anthony
นางได้ส่งสายตาแสดงความพอใจเขาอย่างมาก
เมื่อปรากฎว่ามาร์ค แอนโทนีมีส่วนในการวางแผนลอบสังหารในเวลาต่อมา
ซีซาร์จึงระแวงว่าคลีโอพัตราอาจจะมีส่วนรู้เห็นด้วยก็ได้
การต้อนรับพระนางคลีโอพัตรามีขึ้นในวาระเดียวกับพิธีบูชาเทพธิาแห่งความดี (Good Goddess)
ซึ่งจะมีขึ้นในทุกวันที่ 11 ธันวาคม
สตรีสูงศักดิ์ชาวโรมันทุกคนจะต้องเข้ามาร่วมในพิธีด้วย
แต่สตรีเหล่านั้นจะต้องเป็นสตรีที่มีชื่อเสียงดีเท่านั้น
เมื่อคลอเดียมีประวัติไม่ดีจึงมีแนวโน้มว่าเธอจะไม่ได้เข้าร่วมพิธี | |
 |
ผู้นำในพิธีคือ Lady Julia Marcia
ป้าของซีซาร์ที่จะทำหน้าที่เป็นหัวหน้าประกอบพิธีกรรม
ส่วนคลอเดียจะได้เข้าร่วมพิธีก็ต่อเมื่อ เทวี Vestal มาปรากฎพระองค์เท่านั้น
คลอเดียต้องการไปร่วมพิธีให้ได้จึงหาเพื่อนคือ พี่ชายปลอมตัวเป็นหญิงในเสื้อคลุม
และเข้าสู่งานพิธีด้วยกัน |
|
ความวุ่นวายเกิดขึ้นทันทีเมื่อมีคนรู้เรื่องการปลอมตัวเข้าร่วมพิธี
เพราะพิธีนี้มีกฎเคร่งครัดห้ามผู้ชายเข้าไปเป็นอันขาด
การกระทำของคลอเดียถือเป็นการดูหมิ่นพิธีกรรมอันศักดิ์สิทธิ์นี้
และเป็นที่กล่าวถึงด้วยความไม่พอใจไปทั่วกรุงโรม
ทุกคนเรียกร้องให้จับคนทั้งสองมาลงโทษ
แต่ซีซาร์กลับยกโทษให้ เรื่องนี้จึงเป็นอีกเรื่องหนึ่งที่ทำให้ประชาชนไม่พอใจซีซาร์
แม้พระนางคลีโอพัตราที่ต้องการเข้าร่วมในพิธีนี้ก็ทำให้นางปอมเปียไม่พอใจ
เพราะพระนางคลีโอพัตราเองก็เป็นสตรีสูงศักดิ์ ที่มีประวัติไม่ดีเรื่องผู้ชายเช่นเดียวกัน
ข่าวเรื่องที่นางปอมเปียรู้เรื่องคลอเดีย
และไม่พอใจพระนางคลีโอพัตราเป็นเหตุให้ซีซาร์ขอหย่าขาดจากนาง
ไปแต่งงานใหม่กับนาง Calpurnia
ด้วยเหตุผลว่านางปอมเปียไม่ควรประพฤติตนให้ต้องตกเป็นข่าวลือใดๆ
พอดีกวีคาตุลลุสเสียชีวิตอีกคนหนึ่ง
การตายของคาตุลลุสมีผลต่อความเชื่อมั่นของซีซาร์อย่างมาก
โดยเฉพาะเรื่องพระเจ้าและอิทธิพลของพระองค์ต่อชาวโลก
หลายครั้งที่ซีซาร์คิดว่าไม่มีพระเจ้า
มนุษย์ทุกคนต่างหากที่เป็นเจ้าของโชคชะตาของตัวเอง
มนุษย์ควรจะหวังว่าความกลัว
และความหวาดระแวงจะต้องไม่มาเกี่ยวข้องกับชีวิต
และความตายของมนุษย์
แต่ก็มีพรที่มนุษย์ต้องการขอจากพระเจ้าคือความสุข
อย่างไรก็ตาม ซีซาร์มีนักพยากรณ์หลายคนที่อยู่ใกล้
หลายคนพยากรณ์ว่าซีซาร์จะต้องพบเหตุการณ์ร้ายแรง
ซีซาร์จึงเฝ้าระวังภัยวันแล้ววันเล่า
ไม่มีเหตุการณ์ใดเกิดขึ้น คนที่ระแวดระวังเริ่มล้า
และซีซาร์เองก็เริ่มเบื่อ แต่เชื่อว่าในส่วนลึกๆ
แล้วก็คงจะหวาดว่าเหตุการณ์ร้ายจะเกิดได้
ดังเช่นครั้งหนึ่งเมื่อไปร่วมงานงาน Parthian battlefront
ในวันที่ 17 มีนาคม ซีซาร์จึงขอร้องบรูตุส
และภริยาขอให้ช่วยดูแลคัลปูเนียถ้าเขาเสียชีวิต
การขอร้องดังนี้ไม่ใช่ไม่ทราบว่าบรูตุสเป็นหนึ่งในหมู่ศัตรู
แต่ความรักที่มีต่อบรูตุส ทำให้ซีซาร์แสดงความไว้วางใจบรูตุสถึงปานนั้น
บรูตุสให้สัญญากับซีซาร์ว่าจะดูแลคัลปูเนีย
แต่เมื่อถึงวันที่ต้องปฎิบัติการสังหาร
บรูตุสก็กลับเปลี่ยนบทบาทไปเป็นฝ่ายตรงกันข้าม
ในวัน Ides of March ขณะที่ซีซาร์กำลังเดินเข้าสภาซีเนท
เพื่อกล่าวคำอำลาไปทำสงคราม ซีซาร์ถูกห้อมล้อมด้วยสมาชิกสภาหลายคน
มีผู้พยายามแทรกเข้ามา เพื่อส่งม้วนกระดาษที่มีรายชื่อผู้ทรยศทั้งหมดแก่ซีซาร์
ซีซาร์กำลังจะคลี่ม้วนกระดาษ
แต่ซีเนทหลายคนก็แกล้งแทรกตัวเข้ามาถูกตัวจนซีซาร์ไม่สามารถคลี่ม้วนกระดาษได้
ครั้นแล้วซีเนเตอร์คนหนึ่งก็แทงที่คอของซีซาร์
คนอื่นหลายคนกรูเข้ามาประชิด และแทงซ้ำถึง 23 ครั้ง
ซีซาร์มองทุกคนที่รายล้อมอยู่
และพยายามดึงเสื้อคลุมมาห่อตัวไว้
ไม่มีใครได้ยินเสียงร้องของซีซาร์
มีก็แต่คนใกล้ชิดเท่านั้นที่ได้ยินคำพูดสุดท้ายของเขาว่า
"เธอด้วยหรือ บรูตุส?"
และหยุดการเคลื่อนไหวทุกอย่าง
บางทีเขาอาจจะพอใจที่ถูกสังหารในครั้งนี้ก็ได้ | |
ข้อคิดจากนิยายเรื่องนี้
ผู้อ่านคงได้มองเห็นสัจธรรมของการเป็นผู้ปกครองว่า
ต้องมีทั้งการทำถูกและการทำผิด ต้องมีทั้งคนรัก และคนเกลียด
คำพูดสุดท้ายของซีซาร์เมื่อเห็นบรูตุสที่เขารักมาก
เป็นหนึ่งในพวกรุมสังหารเป็นประโยคที่น่าสะเทือนใจ
และแสดงความผิดหวังว่าแม้คนที่น่าจะไว้ใจที่สุดก็กลับทรยศ
เขาจึงไม่เสียใจเลยที่จะถูกสังหารในครั้งนั้น
เพราะดีกว่าจะมีชีวิตอยู่ต่อไปท่ามกลางคนไม่ซื่อสัตย์