เมื่อเราสงสัยเราก็ต้องคิดใช่ไหมคะ และนั่นคือความจริงอีกข้อหนึ่ง
"I doubt; therefore, I think." การที่ทุกคน "คิด" ก็เป็นสัจธรรมอีกข้อ และเมื่อเราคิดแล้ว นั่นก็แสดงว่าเรามีตัวตน
"I think; therefore, I am." ประโยคนี้ดังมากที่สุดในบรรดาความจริงของเดส์การ์ต
สวัสดีค่ะ น้องๆ เคยสงสัยไหมคะว่าทำไมคนเราถึงคิดไม่เหมือนกัน แล้วจะทำอย่างไรจึงจะทำให้ทุกคนเห็นพ้องต้องกัน
เอ
วันนี้พี่แนทถามแปลกๆ อีกแล้ว ถามง่าย แต่ตอบยากค่ะ มีนักคิดหลายคนพยายามคิดหาคำอธิบาย
แต่เราก็ยังไม่ได้คำตอบที่ "โดน" เลยสักที เหมือนกับคำถามเกี่ยวกับจักรวาล ว่าโลก
และจักรวาลมาจากไหน มนุษย์เกิดขึ้นได้อย่างไร ชีวิตคืออะไร ความจริงคืออะไร
น้องๆ บางคนอาจมีคำตอบต่อคำถามเหล่านี้ให้กับตัวเอง ต่างคนก็ต่างคำตอบ แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่าคำตอบไหนถูกต้อง
หรือยอมรับได้ นั่นก็ย้อนกลับไปคำถามสองคำถามแรกของพี่แนทอยู่ดี แล้วอะไรๆ ที่เราคิดอยู่ เรารู้ได้อย่างไรว่ามันจริง
โอย
ปวดหัว (นั่นคือเรื่องจริง
เรามาฟังเดส์การ์ต Rene Descartes นักปรัชญาชาวฝรั่งเศสเขาตอบคำถามดีกว่า ว่าความจริงพื้นฐานที่ทุกคนยอมรับ
และเห็นพ้องต้องกันคืออะไร
หากคุณไปโบสถ์ได้โดยที่ไม่ต้องกลัวการข่มขู่ การถูกจับกุม การทรมานหรือความตาย คุณโชคดีกว่าคนอีก
สามพันล้านคนบนโลกนี้
นั่นหมายความว่าคนอีกสามพันล้านคนถูกคุกคามจากการข่มขู่ การถูกจับกุม การทรมานหรือความตาย
ความจริงข้อแรกที่ทุกคนต้องยอมรับก็คือ "I doubt" หรือ "ฉันสงสัย" มันเป็นความจริงที่ว่าทุกคนมีความสงสัยใคร่รู้ หรือน้องๆ
จะเถียงเดส์การ์ตว่าไม่จริง ถ้าน้องๆ กำลังคิดจะเถียง ก็ถือว่าได้สงสัยแล้ว
ก่อนที่จะพูดถึงความจริงข้อที่สอง ขอแทรกหน่อยว่า doubt เป็นคำกริยา แปลว่าสงสัย คำนี้ออกเสียงว่า /daut/ --เดาท์ ตัวอักษร b
ไม่ออกเสียงค่ะ
ต่อมา เมื่อเราสงสัยเราก็ต้องคิดใช่ไหมคะ และนั่นคือความจริงอีกข้อหนึ่ง "I doubt; therefore, I think." การที่ทุกคน "คิด"
ก็เป็นสัจธรรมอีกข้อ และเมื่อเราคิดแล้ว นั่นก็แสดงว่าเรามีตัวตน "I think; therefore, I am." ประโยคนี้ดังมากที่สุดในบรรดาความจริงของเดส์การ์ต
หลายคนรู้จักประโยคนี้เพียงประโยคเดียว แต่ไม่รู้จักข้อความข้างต้น นอกจากพฤติกรรมการคิดจะ confirm ว่าเรามีตัวตนแล้ว (our existence)
ยังอาจตีความได้ว่า การมีตัวตนนั้นมาจากความคิด
กล่าวคือที่เรามีตัวตนนั้นเป็นเพราะเราคิดว่าเรามีตัวตน ความรู้สึก หรือ perceptions ต่างๆ
ที่เราสัมผัสได้นั้น เป็นเพราะว่าเราคิดว่ามันเป็นอย่างนั้น เรารู้สึกร้อน เพราะเราคิดว่ามันร้อน เราเจ็บเพราะคิดว่าเราน่าจะเจ็บ
เคยไหมคะที่หกล้ม หรือมีดบาดแล้วไม่รู้สึกเจ็บเลย นั่นเป็นเพราะว่าเราตกใจจนลืมคิดเรื่องเจ็บ เราจึงไม่เจ็บ ในทางตรงกันข้าม
สำหรับคนที่กลัวเข็มฉีดยา เข็มยังไม่ได้โดนตัวด้วยซ้ำก็รู้สึกเจ็บได้ สรุปว่าสิ่งต่างๆ
ที่เรารู้สึก หรือสิ่งที่เป็นไป เป็นไปอย่างนั้นเพราะความคิดของเรานั่นเอง
เราเรียนรู้ความจริงพื้นฐานไปสามข้อแล้ว น้องๆ พอจะบอกได้หรือยังคะว่าอะไรจริง อะไรไม่จริง ถ้าคิดตามความจริงข้อที่สามแล้ว
ดูเหมือนจะไม่มีอะไรจริงเลย ทุกอย่างเป็นเรื่องที่จิตมนุษย์อุปโลกขึ้นมา สมมติเองว่าจริง เดส์การ์ตจึงสรุปว่า
"What is clear and distinct is true." อะไรที่แจ่มแจ้งชัดเจน (ตามความเข้าใจของเรา) นั้นย่อมเป็นจริง ถ้าน้องๆ
ลองทบทวนสิ่งที่เดส์การ์ตพูดทั้งหมด บทสรุปกลายเป็นว่าไม่มีอะไรจริง ที่เราคิดว่าจริงนั่นแหละจริง
แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่าเราไม่ได้หลอกตัวเอง คนที่ถูกสะกดจิตให้คิดว่าตัวเองเป็นปลาวาฬ เขาก็คิดว่าตัวเองเป็นปลาวาฬจริงๆ
จิตของคนคิดไม่เหมือนกัน ดังนั้น "ความจริง" ของแต่ละคนจึงต่างกัน พี่แนทจึงของตอบคำถามในตอนต้นของตัวเองว่า
การที่คนเราคิดไม่เหมือนกัน เนื่องจากแต่ละคนนั้นต่างกัน ถูก อบรมในสภาวะที่ต่างกันจึงคิดต่างกัน
และคงเป็นไปไม่ได้ในทางปฏิบัติที่จะให้ทุกคนคิดเหมือนกัน ถ้าเป็นอย่างนั้นได้ น่าเบื่อแย่เลย
|
