 |
บทเริ่มต้น ของรายงานบัญชี
|
|
มารู้จักสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนกันดีกว่า |
| |
|
|
|
ค่าเสื่อมราคา(Depreciation)
|
วิโรจน์ เฉลิมรัตนา |
| |
๗ มิ.ย. ๔๘ |
|
| |
ค่าเสื่อมราคาของสินทรัพย์จึงเป็นการแบ่งสันปันส่วนราคาทุนของสินทรัพย์ให้ทยอยลดค่าลงในแต่ละช่วงเวลาที่ผ่านไป |
|
| |
- ธุรกิจโดยทั่วไปจะต้องมีอุปกรณ์ในการดำเนินกิจการ อย่างน้อยก็เป็นอุปกรณ์เครื่องใช้สำนักงาน
เช่น คอมพิวเตอร์ อุปกรณ์ไฟฟ้า เครื่องถ่ายเอกสาร เครื่องปรับอากาศ
เป็นต้น หากเป็นกิจการผลิตสินค้า ก็จะมีเครื่องจักร อาคารโรงงาน
บางแห่งมีรถยนต์ไว้ใช้ทั้งเพื่อขนสินค้า หรือ เป็นรถยนต์นั่ง
- เมื่อกิจการได้สินทรัพย์ดังกล่าวมาแล้ว
โดยธรรมชาติก็จะเริ่มเสื่อมค่าลงทันที รถยนต์ที่ซื้อมาแล้ว เมื่อขับออกจากโชว์รูม
ก็ถือว่าเป็นรถยนต์มือสอง ราคาที่อาจจะขายได้ก็มักจะต่ำกว่าราคาทุนที่ได้มาในตอนแรกเป็นส่วนใหญ่
- แนวความคิดการคิดค่าเสื่อมราคาของสินทรัพย์นั้น
เกิดขึ้นเพื่อสะท้อนการเสื่อมค่า หรือ การเสื่อมราคา ของสินทรัพย์เพื่อให้กิจการแสดงมูลค่าสินทรัพย์ในงบการเงินโดยสอดคล้องกับความเป็นจริง
- ค่าเสื่อมราคาของสินทรัพย์จึงเป็นการแบ่งสันปันส่วนราคาทุนของสินทรัพย์ให้ทยอยลดค่าลงในแต่ละช่วงเวลาที่ผ่านไป
ตามปกติเมื่อได้สินทรัพย์มาเพื่อใช้ดำเนินกิจกรรมทางธุรกิจ (หรือที่เรียกว่าเป็น
Operational Assets) กิจการจะต้องประมาณอายุการใช้งานของสินทรัพย์นั้น
วิธีการตัดค่าเสื่อมราคาวิธีที่ง่ายที่สุดก็คือ ทยอยตัดตามอายุการใช้งานแบบเส้นตรง
(Straight-line depreciation method)
- ในทางปฏิบัติ นักบัญชีมักนิยมให้คิดค่าเสื่อมราคาโดยเหลือมูลค่าไว้อย่างน้อย
1 บาท เข้าใจว่ามีจุดมุ่งหมายเพื่อให้ทราบว่าในทางกายภาพยังมีสินทรัพย์นั้นอยู่
แม้โดยมูลค่าแล้วจะไม่มีราคาแล้วก็ตาม บางครั้งกิจการอาจกำหนดราคาคงเหลือที่แน่นอนไว้โดยเรียกว่าเป็น
ราคาซาก
- เมื่อกิจการขายสินทรัพย์ จะต้องเปรียบเทียบมูลค่าสุทธิตามบัญชี
(Net Book Value: NBV) กับราคาขาย หากราคาขายต่ำกว่า ก็จะเกิด ขาดทุนจากการขายสินทรัพย์
เป็นค่าใช้จ่ายในงบกำไรขาดทุน หากกลับกันก็จะเกิด กำไรจากการขายสินทรัพย์
เป็นรายได้อื่น นอกเหนือจากการประกอบกิจการ
- สมมติว่า กิจการซื้อเครื่องจักรราคา 100,000 บาท และคาดว่าจะใช้งานได้ในช่วงเวลา
10 ปี หลังจากนั้นสินทรัพย์นั้นก็อาจขายไม่มีราคา กิจการตัดค่าเสื่อมราคา
10 ปี (หรือร้อยละ 10 ต่อปี) ในแต่ละปีกิจการจะมีค่าเสื่อมราคาสำหรับเครื่องจักรเกิดขึ้น
10,000 บาท เป็นเช่นนี้ทุกปีจนกว่าจะครบ 10 ปี ในกรณีเช่นนี้ กิจการจ่ายเงินออกไป
100,000 บาท ในปีนั้น แต่มีค่าใช้จ่ายขึ้นกับกิจการเพียง 10,000
บาท แต่ปีที่ 2 ถึงปีที่ 10 กิจการไม่มีการจ่ายเงินซื้อสินทรัพย์
แต่มีค่าใช้จ่ายเกิดขึ้นทุกปีๆละ 10,000 บาท ค่าใช้จ่ายที่ว่านี้มีชื่อเรียกว่า
ค่าเสื่อมราคาเครื่องจักร
- งบการเงินของกิจการจะแสดงรายการไว้ดังต่อไปนี้
ตัวอย่าง
งบดุล
|
สิ้นปีที่ 1
|
สิ้นปีที่ 2
|
สิ้นปีที่ 10
|
สิ้นปีที่ 11 |
รายการเครื่องจักร
|
บาท
|
บาท
|
บาท
|
บาท |
ราคาทุน
|
100,000
|
100,000
|
100,000
|
100,000 |
หัก ค่าเสื่อมราคาสะสม
|
(10,000)
|
(20,000)
|
(9,999)
|
(9,999) |
| มูลค่าสุทธิตามบัญชี (N BV) |
90,000 |
80,000 |
1 |
1 |
งบกำไรขาดทุน
|
|
|
|
|
รายการต้นทุนการผลิต
|
|
|
|
|
..
|
|
|
|
|
| ค่าเสื่อมราคา เครื่องจักร |
10,000 |
10,000 |
9,000 |
- |
| .. |
|
|
|
|
ตัวอย่างเดียวกัน แต่กิจการขายสินทรัพย์ไปก่อน เช่น ขายไปสิ้นปีที่
7 ในราคา 25,000 บาท จะเกิดขาดทุนจากการจำหน่ายสินทรัพย์ 5,000 บาทโดยแสดงรายการไว้ในค่าใช้จ่ายในการขายและบริหาร
งบการเงินของกิจการจะแสดงรายการไว้ดังต่อไปนี้
งบดุล
|
สิ้นปีที่ 1
|
สิ้นปีที่ 2
|
สิ้นปีที่ 7
|
|
รายการเครื่องจักร
|
บาท
|
บาท
|
บาท
|
|
ราคาทุน
|
100,000
|
100,000
|
100,000
|
|
หัก ค่าเสื่อมราคาสะสม
|
(10,000)
|
(20,000)
|
(70,000)
|
|
| มูลค่าสุทธิตามบัญชี (N BV) |
90,000 |
80,000 |
30,000 |
|
งบกำไรขาดทุน
|
|
|
|
|
รายการต้นทุนการผลิต
|
|
|
|
|
..
|
|
|
|
|
| ค่าเสื่อมราคา เครื่องจักร |
10,000 |
10,000 |
10,000 |
|
| .. |
|
|
|
|
ค่าใช้จ่ายในการขายและบริหาร
์ |
|
|
|
|
| ขาดทุนจากการจำหน่ายสินทรัพย์ |
- |
- |
5,000 |
|
- ในทางปฏิบัตินั้น จะมีการกำหนดอายุการใช้งานโดยประมาณของสินทรัพย์แต่ละประเภทไว้ค่อนข้างแน่นอน
มักจะไม่ประมาณอายุการใช้งานไว้แตกต่างกันสำหรับสินทรัพย์ที่มีลักษณะเหมือนกันหรือคล้ายคลึงกัน
นอกจากสินทรัพย์นั้นจะมีลักษณะเฉพาะจริงๆ เช่น เครื่องจักร หรืออุปกรณ์ที่พัฒนาขึ้นมาเอง
- กิจการอาจกำหนดอายุการใช้งานของอาคารเท่ากับ
20 ปี เครื่องจักร 10 ปี รถยนต์ 7-10 ปี คอมพิวเตอร์ 3 ปี อุปกรณ์สำนักงาน
5 ปี เป็นต้น
- นอกจากการคิดค่าเสื่อมราคาแบบเส้นตรงแล้ว ยังมีสินทรัพย์บางประเภทที่ลักษณะการเสื่อมค่านั้นไม่สม่ำเสมอ
หรือ ไม่เท่ากันในแต่ละปีที่ผ่านไป อุปกรณ์เฉพาะบางชนิดเสื่อมค่าอย่างรวดเร็วในช่วงปีแรกๆ
และน้อยลงในปีหลังๆ หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งว่า จะไม่ค่อยมีการเสื่อมค่าในช่วงหลัง
เพราะได้มีการใช้งานและเสื่อมสภาพลงอย่างรวดเร็วในช่วงเวลาที่ใช้งานในตอนแรก
ในกรณีเหล่านี้กิจการอาจคิดค่าเสื่อมราคาโดยใช้วิธีการอื่น เช่น
วิธียอดลดลง (Declining depreciation method)
- ประเด็นสำคัญอีกประเด็นหนึ่งสำหรับเรื่องค่าเสื่อมราคานั้น ได้แก่
ราคาทุนของสินทรัพย์ที่จะนำมาเป็นฐานในการคำนวณค่าเสื่อมราคานั้น
การได้มาของสินทรัพย์บางครั้งมีค่าใช้จ่ายอื่นๆประกอบอยู่ด้วย เครื่องจักรที่ต้องใช้ผู้เชี่ยวชาญมาติดตั้ง
และมีค่าติดตั้งเป็นมูลค่าสูง เช่น ลิฟท์ ค่าติดตั้งดังกล่าวอาจจะต้องพิจารณาว่าควรเป็นส่วนหนึ่งของราคาทุนของสินทรัพย์นั้นๆ
กรณีที่เป็นสินทรัพย์เก่า และมีการต่อเติม หรือ ปรับปรุงสินทรัพย์นั้นให้อยู่ในสภาพดีขึ้น
เพื่อให้สามารถใช้งานได้ ก็อาจถือได้ว่าเป็นส่วนหนึ่งของราคาทุนที่ต้องรวมมาเป็นฐานในการคำนวณค่าเสื่อมราคาด้วย
- สำหรับค่าซ่อมแซมและบำรุงรักษานั้น มักถือเป็นค่าใช้จ่ายในงวดที่มีการซ่อมแซม
และบำรุงรักษา ทันที จะไม่นำมารวมเป็นราคาทุนของสินทรัพย์ แล้วค่อยๆทยอยคิดค่าเสื่อมราคาเหมือนกรณี
การต่อเติมหรือปรับปรุงสินทรัพย์
|
|
|
