บัญชีทีเบรค ความรู้ทางการบัญชีที่นำมาพูดคุยให้เข้าใจได้ง่ายๆ โดยนักบัญชีช่างเล่าและเข้าใจปัญหา


 
ทำบัญชีอย่างง่าย
Front Office & Back Office
เกร็ดเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม
การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับภาษีหัก ณ ที่จ่าย
ภาษีของกิจการ SMEs
การแก้ไขมาตรฐานการบัญชี
ใบกำกับภาษี (ภาษีมูลค่าเพิ่ม)
 
บทเริ่มต้น ของรายงานบัญชี
มารู้จักสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนกันดีกว่า
 


Download ตัวอย่างงบการเงิน
  งบการเงิน สำหรับปีสิ้นสุด ณ วันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2548
  งบการเงิน บมจ. ยงไทย
 

   
หนี้สงสัยจะสูญ วิโรจน์ เฉลิมรัตนา
  ๘ เม.ย. ๔๘  

 
“หนี้สูญ นั้นหมายถึง ลูกหนี้ที่เรายังไม่ได้รับเงิน และได้ติดตามทางถามจนถึงที่สุดแล้ว แต่ยังไม่ได้รับชำระ และกิจการพิจารณาแล้วเห็นว่า สมควรตัดจำหน่ายลูกหนี้นั้นออกจากบัญชี ส่วนคำว่า หนี้สงสัยจะสูญ นั้นหมายถึง ลูกหนี้ที่คาดว่าจะเรียกเก็บไม่ได้”
  

 
เมื่อกิจการขายสินค้าหรือให้บริการ หากเรียกเก็บค่าสินค้าหรือบริการนั้นทันทีเมื่อส่งมอบสินค้า หรือเมื่อให้บริการเรียบร้อยแล้ว ถือเป็นการขายเงินสด แต่หากมีเงื่อนไขทางการค้าที่ตกลงกันไว้ว่าผู้ซื้อสินค้า หรือ ผู้รับบริการ สามารถชำระเงินภายหลังจากนั้นได้ ไม่ว่าจะเป็นภายใน 30 วัน 45 วัน หรือ 60 วัน ก็ตาม เรียกว่า เป็นการขายเงินเชื่อ การขายเงินเชื่อ เท่ากับกิจการให้เครดิตกับลูกค้าของตนสามารถนำมาชำระเงินในภายหลังได้ กล่าวคือ เชื่อถือและเชื่อมั่นว่าลูกค้ารายนั้นจะชำระเงินเราในที่สุด อย่างไรก็ตาม ในสภาพความเป็นจริง อาจมีบางครั้งที่ลูกค้าที่เราคาดว่า จะชำระเงินค่าสินค้าหรือบริการแก่เรา ไม่สามารถชำระเงินได้ตามที่ตกลงกันไว้ จะเกิดเป็นลูกหนี้ที่เรียกเก็บเงินไม่ได้

โดยปกติ เมื่อมีการส่งมอบสินค้าหรือ ให้บริการเสร็จสิ้นแล้ว กิจการจะบันทึกรายการขาย หรือรายได้ไว้ การบันทึกรายการขายนี้จะทำให้ตัวเลขรายได้สำหรับรายการค้าดังกล่าวเข้าไปรวมยอดในงบกำไรขาดทุน เพื่อสะท้อนผลการดำเนินงาน ดังนั้นเมื่อเกิดรายการที่ขายไปแล้ว แต่เรียกเก็บเงินไม่ได้ เราจะทำอย่างไร

ในทางบัญชีมีศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้อยู่ ๒ คำ ได้แก่ หนี้สูญ (Bad Debt) และ หนี้สงสัยจะสูญ (Doubtful Debt หรือ Doubtful Account) หนี้สูญ นั้นหมายถึง ลูกหนี้ที่เรายังไม่ได้รับเงิน และได้ติดตามทางถามจนถึงที่สุดแล้ว แต่ยังไม่ได้รับชำระ และกิจการพิจารณาแล้วเห็นว่า สมควรตัดจำหน่ายลูกหนี้นั้นออกจากบัญชี

ส่วนคำว่า หนี้สงสัยจะสูญ นั้นหมายถึง ลูกหนี้ที่คาดว่าจะเรียกเก็บไม่ได้

กิจการมักจะบันทึกรายการหนี้สูญเมื่อได้ดำเนินการเพื่อเรียกเก็บยอดหนี้คงค้างแล้ว แต่ก็ไม่สามารถเก็บเงินได้ การดำเนินการในขั้นสุดท้ายคือ การดำเนินการตามกฎหมาย อาจจะเป็นหนทางเดียวที่จะทำให้ได้รับชำระเงิน (ในหลายกรณีการดำเนินการตามกฎหมายก็ไม่สามารถทำให้ได้รับชำระเงิน) ในกรณีเช่นนี้ กิจการจำเป็นต้องตัดจำหน่ายลูกหนี้ออกจากบัญชี โดยถือว่าเป็นความสูญเสียของกิจการ จึงบันทึกเป็นค่าใช้จ่าย ที่มีชื่อว่า “หนี้สูญ”

การบันทึกหนี้สูญจะเกิดคู่บัญชีคือล้างลูกหนี้การค้าออกจากบัญชี (ล้างสินทรัพย์ออกจากงบดุล) และบันทึกเป็น หนี้สูญ (ค่าใช้จ่าย)

การบันทึกรายการหนี้สงสัยจะสูญ ในสถานการณ์จริงหากในรอบปีที่เราขายสินค้าได้นั้น เราอาจจะยังไม่ทราบว่า ลูกหนี้ดังกล่าวควรจะถือเป็นหนี้สูญ แล้วหรือไม่ หากแต่จากประสบการณ์ทำให้เราพอทราบว่า โอกาสที่จะได้รับชำระจากลูกหนี้รายนั้นมีน้อยเต็มที กรณีเช่นนี้ กิจการจำเป็นต้องบันทึกจำนวนเงินที่กันไว้สำหรับลูกหนี้ที่คาดว่าจะเรียกเก็บไม่ได้นั้น โดยกิจการยังไม่ได้ตัดจำหน่ายลูกหนี้นั้นออกจากบัญชี แต่ปรับมูลค่าลูกหนี้นั้นหักจากยอดลูกหนี้การค้ารายนั้น เพื่อแสดงยอดลูกหนี้ในมูลค่าสุทธิที่คาดว่าจะเก็บเงินได้

การบันทึกรายการหนี้สงสัยจะสูญจะเกิดคู่บัญชี คือ หนี้สงสัยจะสูญ (ค่าใช้จ่าย) และค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ (บัญชีปรับมูลค่าลูกหนี้การค้า) ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญเรียกว่า Allowance for doubtful debt

การประมาณยอดและบันทึกหนี้สงสัยจะสูญไว้ในบัญชี ในอีกมุมหนึ่ง คือ การพยายามจับคู่ว่า รายการขายในรอบบัญชีใด หากไม่สามารถเรียกเก็บเงินได้ ก็ควรบันทึก รายการปรับมูลค่าในงวดนั้นๆ จึงจำเป็นต้องใช้ประสบการณ์ในการประมาณการว่าควรตั้งยอด หนี้สงสัยจะสูญ ไว้เป็นจำนวนเงินเท่าใด

ในทางปฏิบัติ การตั้งหนี้สงสัยจะสูญ จึงทำกันใน ๒ รูปแบบ คือ ตั้งแบบเฉพาะเจาะจง (Specific Reserve) หรือ ตั้งแบบทั่วไป (General Reserve)

การตั้งหนี้สงสัยจะสูญแบบเฉพาะเจาะจง กิจการอาจนำรายงานวิเคราะห์อายุลูกหนี้มาเป็นฐานในการตั้งหนี้สงสัยจะสูญ เช่น ตั้งหนี้สงสัยจะสูญ จากลูกหนี้ที่ค้างนานเกินกว่า 120 วันทั้งจำนวน หรือ ตั้งหนี้สงสัยจะสูญ จำนวนเงิน เท่ากับร้อยละ 80 ของลูกหนี้ที่ค้างนานเกินกว่า 90 วัน เป็นต้น

การตั้งหนี้สงสัยจะสูญแบบทั่วไป อาจประมาณจากร้อยละของยอดขายรวม ร้อยละของยอดขายเชื่อ ร้อยละของยอดลูกหนี้ทั้งหมด หรือ ร้อยละของยอดลูกหนี้ค้างชำระ กิจการจะเลือกใช้วิธีใด ก็ขึ้นอยู่กับความเหมาะสมของวิธีการประมาณ และประสบการณ์การเรียกเก็บหนี้ของกิจการ ว่าวิธีใดจะทำให้การประมาณการตัวเลขสอดคล้องกับรายการของกิจการมากที่สุด

การตั้งหนี้สงสัยจะสูญอาจตั้งทั้งแบบเฉพาะเจาะจง ผสมกับ การตั้งแบบทั่วไป คู่กันไป

หนี้สูญ และหนี้สงสัยจะสูญนั้น ถือเป็นค่าใช้จ่ายในทางบัญชี แต่ต้องปรับปรุงตัวเลขในทางภาษีเงินได้นิติบุคคล เนื่องจากหลักเกณฑ์ ในการบันทึกหนี้สูญ และหนี้สงสัยจะสูญเป็นค่าใช้จ่ายในทางภาษีนั้น มีเงื่อนไขและรายละเอียด เช่น ต้องมีการหลักฐานการทวงถามอย่างชัดแจ้งแต่ไม่ได้รับชำระ ในบางกรณีต้องมีการฟ้องร้องและศาลมีคำสั่งรับคำฟ้อง เป็นต้น ซึ่งจะไม่กล่าวในที่นี้ แต่ผู้อ่านสามารถหารายละเอียดเพิ่มเติมได้ในประมวลรัษฎากร มาตรา ๖๕ ทวิ (๙) และกฎกระทรวง ฉบับที่ ๑๘๖ (พ.ศ.๒๕๓๔) ว่าด้วยการจำหน่ายหนี้สูญจากบัญชีลูกหนี้

มีประเด็นสำคัญที่กิจการมักมองข้ามไปอีกประเด็นหนึ่ง ก็คือ ในบางครั้ง แม้ว่าการมีนโยบายการบัญชีในการประมาณหนี้สงสัยจะสูญ หรือ ตัดบัญชีลูกหนี้เป็นหนี้สูญ จะเป็นสิ่งซึ่งกิจการพึงพิจารณาและทำเป็นประจำเพื่อให้งบการเงินแสดงมูลค่าของลูกหนี้ที่เราสามารถเรียกเก็บได้จริงก็ตาม แต่เคยมีกรณีเกิดขึ้นว่า พนักงานเก็บเงินที่มีความสัมพันธ์ที่ดีมากกับลูกค้า (น่าจะบอกว่าเจ้าหน้าที่ของลูกค้ามากกว่า) อาจทำข้อตกลงกันเองโดยบริษัทลูกหนี้ชำระค่าสินค้าแก่กิจการในรูปเงินสด แต่พนักงานเก็บเงินไม่นำเข้ามาชำระจริง แล้วเสนอให้ฝ่ายบริหารพิจารณาตัดเป็นหนี้สูญ ในกรณีเช่นนี้ การส่งหนังสือยืนยันยอดลูกหนี้จากฝ่ายบัญชีเพื่อยืนยันยอดระหว่างกัน จะสามารถทำให้ตรวจพบการทุจริตดังกล่าวได้ นอกจากนี้ การมีข้อตกลงการชำระเงินกันโดยใช้เช็คขีดคร่อมและระบุผู้รับเงิน ก็เป็นวิธีการป้องกันที่ดีที่สุด

นอกจากนี้การให้ความใส่ใจต่อการจัดทำรายงานการวิเคราะห์อายุลูกหนี้ ก็เป็นข้อมูลที่จะช่วยให้มองเห็นสถานะของลูกหนี้ และช่วยให้ฝ่ายบริหารสามารถติดตามยอดลูกหนี้ที่ค้างนานว่า แท้ที่จริงเกิดขึ้นเนื่องจากสาเหตุใดได้เป็นอย่างดี

การมีหนี้สูญ และหนี้สงสัยจะสูญ แม้จะเป็นเรื่องที่บางครั้งยากจะหลีกเลี่ยงที่จะไม่ให้เกิดขึ้น หากแต่การใช้รายงานการวิเคราะห์อายุลูกหนี้ก็ถือเป็นเครื่องมือสำคัญ ที่จะช่วยส่งสัญญาณเตือนให้ทราบว่าควรชะลอการขายสำหรับลูกค้ารายนั้น หรือ หาสาเหตุการค้างชำระเป็นเวลานานสำหรับลูกหนี้รายนั้นๆได้ ก็สามารถช่วยลดความสูญเสียที่อาจจะเกิดขึ้นได้
 

 

ห้องสนทนา   เม้าท์ระเบิด : โลกกับธรรม : English Corner : ข่าวประชาสัมพันธ์ : BKK Blog : Work at Home : Fan Zone
เกมส์   Games Flash : Jigsaw : Hang Man : Tetris : Slider : จับคู่
รักและคิดถึง   พบเพื่อนใหม่ : E-Cards : Emotion : กลอนแทนใจ : ศาลาพักใจ : เยาวชนคนดี
สารพันบันเทิง   ฟังเพลงออนไลน์ : ภาพยนตร์ : VDO Clip : ซุบซิบดารา : สัมภาษณ์-เบื้องหลัง : เรื่องย่อละคร : ข่าวบันเทิง : ข่าวประจำวัน : ดวงประจำเดือน : ดวงประจำสัปดาห์ : มุมฟุตบอล
สารพัดความรู้   บัญชีทีเบรค : กระดูกและข้อ
ภาษาพาเพลิน   Everyday English : New Nanny : E-Dialog with Voice : รู้จักญี่ปุ่น : ท่องแดนอาทิตย์อุทัย :พี่เลี้ยงภาษาอังกฤษ
ห้องสมุด BKK   Business Letter : Song of the Week : On Khao San Road : เพลินภาษาน่ารู้ : E-Diary : ศัพท์ทันโลก : สืบสายนิยายดัง : Alphabetize : SEX : วัยรุ่น วัยดึก : นางาซากิ: นานานก : ชีวิตหลากสี : ยายวันวาน : พาชิมริมครัว : IT Audit : Chic & Trendy : Indy Zone : เกร็ดความรู้ไอที : Star Corner : New York! New York! : Did you know? : E-Dialog : เสวนาธุรกิจ
BKK Center   Hot Links : เบอร์โทรศัพท์ฉับไว : About us : ติดต่อ BKKonline : BKK Design : Site Map

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ.๒๕๕๐ ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ.๒๕๓๗
ห้ามนำข้อมูลของเครือข่ายนี้ ไปเผยแพร่ต่อโดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร
.......................................................................................

Copyright © 1994 Bangkok Online Co.,Ltd.
All rights reserved. Do not duplicate or redistribute in any form
ติดต่อเรา : บริษัท สยามคอนเนค จำกัด เลขที่ 40/141 หมู่11 ม.สุชา1 แขวงหนองค้างพลู เขตหนองแขม กทม. 10160
TEL : 086-335-4404, 081-924-5742 FAX : 0-2806-3921
หมายเลขทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ : 0108314852961